O CPEIG premia a iniciativa OdiseIA, Observatorio del Impacto Social y Ético de la IA

O Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática de Galicia (CPEIG) concederá o Premio e-Inclusión á organización OdiseIA (Observatorio del Impacto Social y Ético de la IA). O galardón entregarase no marco da XVIII Noite da Enxeñaría en Informática de Galicia de 2026, o 12 de xuño no Hotel Puerta del Camino de Santiago.
O CPEIG lembra que OdiseIA é un espazo de pensamento, debate e acción sen ánimo de lucro, unha asociación independente que ofrece unha plataforma para o debate e a acción ao redor do uso ético da intelixencia artificial (IA). Foi creada en novembro 2019 por dez persoas que pensaban que era necesario velar polo uso ético e consciente da intelixencia artificial.
A organización traballa activamente para impulsar o uso da intelixencia artificial, facilitando o balance coa ética, responsabilidade e lexislación vixente, buscando solucións prácticas para conseguir este obxectivo. Funciona como unha plataforma colaborativa que reúne a expertos multidisciplinares provenientes de empresas, universidades e institucións públicas e privadas, co obxectivo común de extraer todo o potencial positivo dos sistemas de IA, así como previr e minimizar os riscos negativos.
Actualmente, conta con máis de 150 membros e é nun referente internacional en IA ética. Céntrase na investigación, a divulgación e a creación de guías de boas prácticas para garantir que a IA respecte os dereitos humanos e mellore o benestar social.
“O noso obxectivo é o da concienciación e educación social. Desde OdiseIA non criticamos a IA, non somos apocalípticos, se non que facemos críticas construtivas. Somos pioneiros e creamos calidade de marca, propoñendo solucións prácticas con aplicación na industria e as administracións públicas para as súas investigacións”, sinala a súa fundadora e presidenta, Idoia Salazar.
O pasado mes de marzo OdiseIA anunciou o nacemento da Fundación OdiseIA4Good para impulsar a IA ao servizo do ben común e transformar a tecnoloxía nunha ferramenta real de impacto social. Idoia Salazar explica que a Fundación ten o labor de actuar como incubadora de proxectos de IA para o ben social e traballar na educación e divulgación ao redor do seu impacto.
“É o primeiro hackathon internacional de OdiseIA, apoiado por Google.org e a Fundación Pablo VI. A súa misión é usar a IA para crear solucións que transformen a vida de colectivos vulnerables, como nenos e adolescentes en situación de pobreza ou violencia, persoas maiores, migrantes e refuxiados, persoas con discapacidade ou outras afectadas polo cambio climático”, detalla.
Segundo o CPEIG, o premio pon en valor como a tecnoloxía, cando se combina cun espírito colaborativo, pode abrir camiños cara a inclusión. “O hackathon de OdiseIA é un claro exemplo de como as ideas, o emprendemento e a participación activa converxen para crear solucións tecnolóxicas con impacto social. Ao fomentar a colaboración e o desenvolvemento de iniciativas que facilitan a vida das persoas con discapacidade, este premio celebra o poder da informática ao servizo dunha sociedade máis inclusiva”, indica o Colexio, engadindo que OdiseIA pechou varios contratos públicos, un deles co Goberno de España, especificamente coa Secretaría de Estado de Dixitalización e IA (SEDIA).
En colaboración con Deloitte, está a desenvolver, desde hai 4 anos, o primeiro Sandbox regulamentario en IA da UE (unha medida obrigatoria implícita na Regulación Europea en Intelixencia Artificial), alén doutras tarefas de asesoramento técnico e científico relacionadas coa implementación dun selo de confianza voluntario para garantir que a implantación de algoritmos de IA por empresas, entidades e organismos públicos sexa ética, robusta e fiable. Ademais, colabora con Red.es e o Observatorio de Dereitos Dixitais para aterrar a Carta de Dereitos Dixitais, en materia de IA e novas tecnoloxías.
A organización tamén lanzou en 2024 un novo proxecto co apoio de Google.org, a filantropía de Google. Esta iniciativa forma parte do Dixital Futures Project de Google.org, un fondo de 20 millóns de dólares dedicado a apoiar a investigadores, facilitar debates e fomentar o desenvolvemento de solucións políticas responsables en materia de IA. Este proxecto de OdiseIA céntrase en investigar iniciativas de gobernanza da IA, como normativas e recomendacións, centrando a atención nos grupos en risco, a sociedade e explorando as oportunidades da IA no seu beneficio; en analizar o futuro da IA, facendo fincapé en como afectará o emprego e as competencias, prestando especial atención aos grupos vulnerables, a través da investigación, os eventos e a educación; e en fomentar a colaboración paneuropea entre os receptores europeos do proxecto Futuros Digitales compartindo coñecementos e liderado de pensamento a través de debates, publicacións e eventos. Un equipo composto por 75 persoas leva traballando dous anos no proxecto, ofrecendo recomendacións a diferentes organismos e sindicatos.
En concreto, o proxecto examina como a IA transformará as industrias, os mercados laborais e as estruturas socioeconómicas. Céntrase en abordar desafíos como o desprazamento laboral e o desaxuste de habilidades, especialmente para os grupos vulnerables. A iniciativa inclúe investigación, eventos de difusión, programas educativos e a promoción dunha adopción ética da IA para asegurar unha distribución equitativa dos seus beneficios.
Ximnasio mental, para todos os públicos, para axilizar a mente na toma de decisións
Outra iniciativa innovadora que está a desenvolver OdiseIA é brAIngym, un proxecto de investigación interdisciplinar que analiza como o uso cotián da intelixencia artificial xenerativa (IAgen) pode transformar a forma en que pensamos, sentimos, lembramos, aprendemos e decidimos. brAIngym argumenta que a interacción constante con sistemas de IA xenerativa está a modificar as rutinas mentais e emocionais, desprazando habilidades como a atención sostida, a memoria activa ou a elaboración crítica, e este ximnasio mental achega un adestramento cognitivo crítico e sistemático para fortalecer estas capacidades mentais.
Idoia Salazar destaca que con esta investigación tratan de fomentar a conciencia social sobre o impacto da IAgen no cerebro humano e nas capacidades cognitivas, e axudar a todo tipo de persoas a comprender, reflexionar e adestrar as súas capacidades cognitivas, emocionais e éticas.
A investigación combina análise documental, revisión interdisciplinar, entrevistas cualitativas e prototipado pedagóxico de intervencións, articulando un enfoque comparativo entre xeracións e contornas de uso. “Todas as profesións do futuro veranse afectadas pola IA xenerativa. Evitar a aparición dun novo grupo vulnerable depende, en gran medida, da innovación e do enfoque inclusivo que propón brAIngym”, apunta Idoia Salazar.
Por outra banda, OdiseIA tamén apoia as avaliacións do impacto ético da IA en diversos sectores como a tecnoloxía, as telecomunicacións, a industria manufactureira, a sanidade e a defensa. Ademais, OdiseIA organiza webinars a nivel internacional con diferentes organizacións, como a UNESCO e o Foro Económico Mundial, e charlas divulgativas en colexios e centros de persoas maiores para explicar que é a IA e os seus malos usos.
A fundadora e presidenta de OdiseIA, Idoia Salazar, recollerá a distinción na XVIII Noite da Enxeñaría en Informática de Galicia que se celebrará o 12 de xuño no Hotel OCA Puerta del Camino de Santiago.