O Observatorio de Dereitos Dixitais fai balance da súa actividade

Impulsado polo Goberno de España e financiado polo Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia, o Observatorio de Dereitos Dixitais (un espazo aberto, inclusivo e participativo) presenta o seu primeiro balance semestral. No arranque de actividade destaca a organización de máis de vinte eventos, seminarios e entrevistas, xunto coa difusión de materiais de alto valor que abordan igualdade, dereitos no entorno laboral, saúde dixital, neurotecnoloxía, violencia dixital de xénero, privacidade e tecnoloxías emerxentes. Con participación dunha vintena de entidades, esta iniciativa pioneira nace para centralizar información e análise sobre os avances e desafíos en dereitos dixitais e para contribuír a combater a desigualdade e a discriminación en liña, favorecendo a adaptación do marco xurídico aos retos tecnolóxicos actuais.
A actividade inclúe tamén accións internacionais, como un curso en liña celebrado entre abril e maio promovido pola Universidade Católica do Uruguai, con especial atención á realidade dos países de Iberoamérica. No eido divulgativo, o Observatorio produce formatos variados para achegar á cidadanía os retos e oportunidades da dixitalización. Sinala o podcast mensual El algoritmo que sabía demasiado, que emprega referencias ao cinema e á cultura para explorar os dilemas éticos e sociais do mundo dixital e suma xa cinco episodios publicados. Engádense ademais arredor dunha decena de pezas audiovisuais con testemuños e microreportaxes de expertos que ilustran os principais desafíos neste ámbito.
A iniciativa está impulsada por Red.es (entidade pública adscrita ao Ministerio para a Transformación Dixital e da Función Pública a través da Secretaría de Estado de Dixitalización e Intelixencia Artificial) e intégrase no Programa Dereitos Dixitais, unha colaboración público‑privada cun orzamento de dez coma oitenta e tres millóns de euros, financiado polo Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia con fondos NextGenerationEU (Red.es achega o 80 %) e que conta con 150 entidades colaboradoras e 360 expertos.
Un dos obxectivos centrais do Observatorio é centralizar información e análise sobre os avances e desafíos en dereitos dixitais, tanto a nivel nacional coma internacional. A través da súa web promove boas prácticas e achega os progresos, vantaxes e retos neste eido, á vez que publica material propio e doutras entidades do Programa. Están en elaboración diversos estudos para coñecer a situación de España en dereitos dixitais e impulsar boas prácticas en transparencia, protección de datos ou dereitos laborais. Dous xa son consultables en liña e céntranse no impacto da intelixencia artificial no ámbito social e laboral: Estudo da causalidade na toma de decisións algorítmicas: o impacto da IA no ámbito empresarial, que analiza as implicacións de delegar e executar funcións coa IA nas empresas; e Intelixencia artificial, xénero e traballo, que expón os riscos para a igualdade derivados do uso de algoritmos.
Coa combinación de estudos, materiais divulgativos e espazos de debate, o Observatorio procura sensibilizar a cidadanía, fomentar a reflexión e promover boas prácticas que garantan un uso ético, responsable e inclusivo da tecnoloxía. Neste marco impúlsase tamén a Carta de Dereitos Dixitais, publicada no verán de 2021, que fixa os principios xerais aplicables no mundo dixital e que orienta as actuacións para garantir dereitos como a protección de menores e colectivos vulnerablessi, o acceso en igualdade para persoas con baixas competencias dixitais, o peche das fendas dixitais, a salvagarda da privacidade e da seguridade en liña, ou a protección da liberdade de expresión e do dereito á información. Para iso, o Observatorio conta coa colaboración de expertos en dereitos dixitais, representantes institucionais, organizacións da sociedade civil e profesionais dos sectores tecnolóxico e xurídico.
Desde o inicio das accións en 2024 celebráronse 50 eventos entre conferencias, seminarios e formacións, implicando organizacións públicas, entidades privadas e o conxunto da cidadanía en nove comunidades autónomas (Andalucía, Aragón, Castela-A Mancha, Cataluña, Comunitat Valenciana, Estremadura, Euskadi, Madrid e Navarra).