A Comisión Europea comezará a aplicar desde este 2 de agosto novas disposicións da Lei de Intelixencia Artificial (Lei de IA), que introducen obrigas de transparencia para determinados sistemas de IA e reforzan a supervisión dos modelos de propósito xeral. A partir desta data, a Oficina Europea de IA, en colaboración coas autoridades nacionais competentes, poderá facer cumprir estas normas, mentres que tamén entran en vigor novos requisitos para informar os usuarios cando estean a interactuar cun sistema de intelixencia artificial ou cando un contido fose xerado ou modificado mediante esta tecnoloxía.
As novas obrigas establecen que os chatbots e outros sistemas interactivos deberán indicar de maneira clara que o usuario está a comunicarse cunha IA e non cunha persoa. Tamén será obrigatorio identificar os contidos manipulados ou creados mediante intelixencia artificial, incluídos os coñecidos como deepfakes, tanto en imaxes como en vídeos ou gravacións de son. Ademais, estes materiais deberán incorporar marcas lexibles por máquina que faciliten a súa detección automática.
O obxectivo destas medidas é reducir o risco de engano e manipulación, ao tempo que se ofrece maior seguridade xurídica ás empresas desenvolvedoras. Coincidindo coa entrada en vigor destas disposicións, a Comisión publicou unha primeira listaxe con máis de 180 organizacións adheridas ao Código de Boas Prácticas sobre transparencia dos contidos xerados por IA, que desenvolve de maneira práctica estas obrigas.
A aplicación da Lei de IA tamén abrangue desde agora os provedores de modelos de IA de propósito xeral, capaces de realizar múltiples tarefas e empregados nun amplo abano de servizos, incluídos os axentes de IA. Estes provedores deberán elaborar documentación técnica, poñela á disposición das autoridades competentes e dos desenvolvedores que empreguen os seus modelos, establecer políticas de respecto aos dereitos de autor e publicar un resumo suficientemente detallado dos datos utilizados durante o adestramento.
Os modelos máis avanzados, considerados de risco sistémico, estarán sometidos a obrigas adicionais destinadas a mitigar posibles danos a grande escala. Entre os riscos contemplados figuran incidentes químicos, biolóxicos, radiolóxicos e nucleares, a perda de control dos sistemas, os ciberataques, a manipulación prexudicial ou as ameazas contra os dereitos fundamentais. A Comisión tamén incorpora preocupacións máis recentes relacionadas coa ciberseguridade europea e coa posibilidade de que determinados sistemas de IA actúen fóra do control humano.
A intelixencia artificial é unha tecnoloxía transformadora que pode achegar beneficios extraordinarios aos nosos cidadáns e empresas. Pero tamén estamos a comprobar que poden producirse prexuízos se a IA non se deseña e utiliza correctamente, e que os modelos máis avanzados crean riscos nunha escala completamente nova. Europa anticipouse a esta evolución. Coa Lei de IA establecemos un marco claro, duradeiro e baseado no risco para unha intelixencia artificial fiable, que ofrece seguridade xurídica aos innovadores ao tempo que protexe o interese público. Co inicio da aplicación da norma damos un paso importante cara a unha IA que cidadáns e empresas poidan comprender e na que poidan confiar, cuxos beneficios se compartan amplamente en toda a nosa sociedade.
Henna Virkkunen, vicepresidenta executiva para a Soberanía Tecnolóxica, a Seguridade e a Democracia.
A partir do 2 de agosto tamén comeza a aplicación das disposicións que prohiben determinadas prácticas consideradas especialmente prexudiciais, como os sistemas deseñados para manipular ás persoas, explotar as súas vulnerabilidades ou establecer sistemas de puntuación social que poidan vulnerar os seus dereitos.
A responsabilidade da supervisión repartirase entre distintos organismos. A Oficina Europea de IA asumirá a vixilancia dos sistemas ofrecidos polo mesmo provedor que desenvolve o modelo de propósito xeral subxacente, así como daqueles integrados en plataformas e motores de busca en liña de moi grande tamaño regulados pola Lei de Servizos Dixitais. As autoridades nacionais encargaranse do resto dos sistemas de IA, mentres que o Supervisor Europeo de Protección de Datos supervisará os utilizados polas institucións e organismos da Unión Europea.
O labor das autoridades contará co apoio dun Panel Científico formado por 60 expertos independentes en intelixencia artificial, que xa celebrou a súa primeira reunión. A Oficina Europea de IA tamén incorporou como asesor científico principal ao profesor Alessandro Abate, da Universidade de Oxford, especialista internacional en seguridade, verificación e control de sistemas baseados en IA.
Para facilitar a aplicación da normativa, a Comisión puxo en marcha diversas ferramentas de denuncia. Os cidadáns e empresas poderán comunicar posibles incumprimentos mediante un formulario específico, mentres que os empregados de empresas desenvolvedoras disporán dunha canle confidencial para alertar de infraccións. Tamén se habilitou un procedemento específico para os desenvolvedores que constrúan sistemas de IA sobre modelos de propósito xeral e desexen informar de posibles incumprimentos por parte dos provedores destes modelos.
A Comisión lembra que o denominado AI Omnibus adiou ata o 2 de decembro de 2027 a aplicación das normas relativas aos sistemas de IA de alto risco, mentres que os sistemas de alto risco integrados en produtos regulados pasarán a estar sometidos á normativa a partir do 2 de agosto de 2028. Este paquete tamén incorpora novas prohibicións para os sistemas capaces de xerar contidos sexualmente explícitos sen consentimento e material de abuso sexual infantil, normas que entrarán en vigor o 2 de decembro de 2026.
