Unha tese da UVigo debulla os riscos e as vantaxes dos smartphones na adolescencia

Os smartphones ou teléfonos intelixentes son recursos tecnolóxicos que achegan moitas vantaxes mais tamén desvantaxes no seu uso cotián, o mal uso destes trebellos pode traer consecuencias perigosas para as persoas que os usen e máis no caso dos usuarios máis novos. Así o deixa ver un recente estudo levado a cabo pola investigadora da UVigo Sara Martínez. Na súa tese de doutoramento a educadora social analiza este “recurso multifunción, omnipresente na sociedade actual, especialmente nas xeracións máis novas”.
Sara Martínez analiza dende unha perspectiva socioeducativa o impacto destes teléfonos intelixentes entre as e os adolescentes, resultado deste ensaio realizado reivindica o papel da educación social para a prevención no seu uso.
A tese estivo dirixida pola profesora María Carmen Ricoy dentro do programa de doutoramento en Ciencias da Educación e do Comportamento da Facultade de Educación e Traballo Social do campus de Ourense. “O problema de estudo céntrase en que malia o gran potencial do smartphone, o seu uso continúa tendo dificultades e perigos, polo que é relevante indagar sobre o tópico para visibilizar dita situación, así como para pór en valor as súas posibilidades”, afirma Sara Martínez. Engade que o smartphone “é un recurso moi utilizado na actualidade sobre todo por adolescentes, o seu uso aínda non está incluído como unha valiosa ferramenta educativa”.
O estudo levouse a cabo a través dunha metodoloxía maioritariamente cualitativa e baixo un enfoque narrativo, incluíndo as diferentes mostraxes feitas: 20 aplicacións móbil; arredor de 2000 novas de xornais dixitais; 36 adolescentes e 16 familias; 48 profesionais do corpo de profesorado de Educación Secundaria e 106 educadoras e educadores e adolescentes en acollemento residencial en centros de menores como medidas de protección.
Segundo a propia autora da tese, a conclusión tirada deixa ver que “o smartphone é un dispositivo móbil moi atractivo e interesante” para as e os adolescentes, tanto para o conxunto do colectivo como para os do Sistema de Protección de Menores. Na adolescencia realízase un uso informal do teléfono intelixente a través de diferentes e múltiples actividades. O uso deste dispositivo móbil por parte dos e das menores está asociado a patróns de praxes recreativas (redes sociais) e de xeito máis minoritario a un uso comunicativo e instrumental.
No dito estudo, a utilidade deste aparello está asociado a múltiples oportunidades e dificultades. Entre as primeiras, a investigadora salienta o desenvolvemento de actividades recreativas e comunicativas a través do uso de aplicacións móbiles (redes sociais). Nesta liña, entre as oportunidades, a investigadora sinala que “as e os adolescentes melloran o seu autocontrol, motivación, así como a regulación emocional”. Deste estudo despréndese que o uso do smartphone por parte das e dos adolescentes está fundamentalmente asociado a patróns de prácticas beneficiosas (principalmente vinculadas ao desenvolvemento da competencia dixital, á dispoñibilidade de recursos para o lecer e á promoción de sentimentos ou emocións). Pola contra, entre os aspectos negativos: “o efecto daniño que pode provocar no deterioro da saúde das e dos adolescentes (estrés, insomnio, obesidade, problemas posturais, deterioro visual, etc.) como condutas de dependencia e/ou adicción, problemáticas derivadas de condutas como o sexting, nomophobia e phubbing; dificultades económicas desencadeadas por excesivas compras en liña ou consumo de xogos de azar, etc.”. A educadora social indica neste punto que “cómpre sinalar o prexuízo nas relacións interpersoais, así como o resultado dun menor rendemento académico”.
A xa doutora pola Universidade de Vigo inclúe nas conclusións do seu traballo que “a tipoloxía de medidas de intervención desenvolvidas co smartphone son moitas, salientando: impulsar a alfabetización dixital, supervisión parental, etc”. As aplicacións educativas, detalla, “ofrecen múltiples oportunidades ás e aos adolescentes”, apuntando que, entre outros aspectos, “enriquecen o feedback comunicativo e axudan á organización da xestión no ámbito académico”. Asemade, as aplicacións facilitan ás e aos menores intercambiar materiais e información.
Dende a perspectiva da educación social, sublíñase que a prevención, intervención e acompañamento dixital pode conducir a “unha mellora substancial para aprender e mellorar hábitos e comportamentos dixitais e interiorizar pautas para un bo uso da seguridade na rede”. A doutora indica que é fundamental que as e os adolescentes realicen un axeitado uso do smartphone, co fin de aproveitar ao máximo as oportunidades que presenta este recurso. “Para iso, é necesaria a acción socioeducativa preventiva, que produce unha grande aprendizaxe para un uso do smartphone correcto e conveniente. Sinalan que toda a comunidade educativa debe avanzar na mesma dirección, sumando forzas e introducindo metodoloxías para a prevención de condutas perigosas, instruíndo así a todos os membros”, afirma Sara Martínez.