A Comisión Europea presentou unha proposta de Lei de Xustiza Dixital (Digital Fairness Act) coa que pretende reforzar a protección dos consumidores nas compras e nos servizos en liña, adaptando a lexislación comunitaria ás prácticas comerciais que se estenderon coa dixitalización. A iniciativa busca combater as técnicas de manipulación que condicionan as decisións dos usuarios, mellorar a transparencia dos prezos e facilitar a cancelación de subscricións e contratos dixitais.
Un dos obxectivos principais é prohibir os chamados patróns escuros (dark patterns), deseños de interfaces que inducen os consumidores a realizar accións que posiblemente non escollerían libremente. Entre os exemplos figuran as mensaxes falsas sobre a escaseza dun produto, como os avisos que aseguran que quedan poucas unidades dispoñibles para presionar o usuario e acelerar a compra.
A normativa tamén pretende garantir unha maior transparencia nos prezos. As plataformas deberán informar con claridade dos importes asociados ás moedas virtuais utilizadas nas compras dentro das aplicacións e nos videoxogos. Cando se empreguen prezos dinámicos para acceder a eventos culturais ou deportivos, os usuarios deberán coñecer o custo aplicable. Nos sistemas de colas virtuais, os operadores terán que mostrar o prezo actualizado en tempo real e o importe máximo que podería alcanzar a compra.
A proposta incorpora tamén medidas contra os deseños adictivos que favorecen un uso excesivo dos servizos dixitais ou un gasto compulsivo. Os consumidores poderán desactivar determinadas funcionalidades deseñadas para mantelos activos, como os avisos persistentes. Ademais, quedarán restrinxidas prácticas que fomentan o gasto excesivo e prohibiranse determinadas mecánicas propias dos xogos de azar dirixidas a menores, incluídas as fórmulas de pago para gañar (pay-to-win) ou de pago para avanzar máis rápido (pay-to-progress).
A publicidade personalizada tamén estará suxeita a novas limitacións, especialmente cando se dirixa a menores ou empregue datos sensibles para explotar vulnerabilidades dos consumidores. Os creadores de contidos e influentes deberán identificar claramente as publicacións con finalidade comercial, con medidas adicionais para evitar que se aproveite a confianza que os menores depositan neles.
A Comisión quere acabar igualmente coas dificultades para abandonar servizos dixitais. Os contratos e as subscricións deberán permitir unha cancelación máis sinxela, evitando as renovacións automáticas non desexadas e as ofertas de proba gratuítas que se transforman en subscricións de pagamento sen que o usuario o perciba con claridade. Os consumidores tamén terán dereito a comunicarse cunha persoa nos servizos de atención ao cliente e a recibir garantías específicas cando empreguen axentes de intelixencia artificial para realizar compras no seu nome.
A reforma inclúe cambios na Directiva de Dereitos dos Consumidores para simplificar a súa aplicación aos servizos en liña. Entre eles figuran a redución das obrigas de información previa para compras repetidas dentro das aplicacións e unha maior claridade nas condicións para cancelar subscricións a contidos dixitais durante o período de desistimento.
A Comisión acompaña esta iniciativa dunha revisión do Regulamento de Cooperación para a Protección dos Consumidores, que lle permitiría investigar directamente infraccións de grande impacto no mercado único e impoñer sancións de ata o 6 % da facturación anual mundial das empresas responsables. A reforma tamén pretende mellorar a coordinación entre as autoridades nacionais nos casos transfronteirizos e reforzar a capacidade de actuación fronte a empresas establecidas fóra da Unión Europea. Estas deberán designar un representante legal no territorio comunitario para colaborar coas autoridades.
As dúas iniciativas forman parte da Axenda do Consumidor 2030 e buscan reforzar a aplicación das normas comunitarias ante prácticas comerciais que operan a escala internacional. A Comisión estima que os cambios poderían permitir aos consumidores europeos aforrar ata 13.700 millóns de euros ao ano.
As propostas deberán ser agora examinadas polo Parlamento Europeo e polo Consello da UE antes de poder converterse en lexislación.
