Víctor Salgado: “Temos unha xeración enteira de menores que se criou sen límites claros na Internet”

Que sortear a verificación de idade na Internet é tarefa sinxela non é ningunha novidade. Ante a pregunta “Es maior de idade?” de determinados servizos, o control déixase en mans de algo tan simple como responder si ou non. Este é o punto de partida do informe do bufete coruñés Pintos & Salgado, especializado en dereito dixital, que pon o foco na problemática dos menores na Internet: unha xeración enteira de rapazas e rapaces que, por desleixo ou descoñecemento dos pais, das nais e/ou do corpo docente, foi criada sen límites claros nin restricións eficaces na Internet.
Para Víctor Salgado, avogado especialista en Dereito Dixital e socio-fundador do bufete coruñés Pintos & Salgado, está claro que “en ningún aspecto podemos afirmar que estamos a protexer adecuadamente aos menores no seu acceso a Internet. De feito, temos os mesmos sistemas de control para visualizar contido destinado aos adultos que practicamente nas orixes da Internet, nos noventa”.
Salgado é rotundo e critica o proceso de verificación actual, “do que non se desprende ningunha verosimilitude; ninguén comproba que quen preme ‘si, son maior de idade’ efectivamente así o sexa”. O impacto desta situación implica “moitísimos riscos, pola nosa experiencia, para os nenos e adolescentes: acceder a certos contidos de adultos, de carácter sexual ou violento, condiciona directamente a súa saúde física e mental. E aínda máis, normaliza comportamentos entre persoas que xamais debesen considerarse como algo común”.
Como unha das causas que contextualizan a carencia de sistemas de protección eficaces para os menores, o experto en Dereito Dixital atribúeo a un “factor cultural; como sociedade, incluíndo aos pais, formadores e educadores, non temos a mesma percepción do risco físico que o virtual. Pero xa podemos ver que o risco en liña ten igual ou máis impacto que o analóxico. Os dous mundos están interrelacionados, e non podemos poñer unhas regras para un e outras para o segundo”.
O paralelismo conta cun exemplo claro: a etiquetaxe clara de moitos produtos, servizos ou contidos que si se regulan por lei, como poden ser as películas e salas de cinema, os videoxogos, a entrada a pubs, o consumo de alcol… “No mundo físico sabemos que se debe etiquetar e controlar o acceso dos menores de idade a certos espazos e obxectos que danen o seu desenvolvemento persoal ou a súa saúde. E o mesmo ha de ser na contorna virtual”, expón Víctor Salgado, que engade que no bufete “detectamos un problema colectivo, con menores de 10 ou 11 anos accedendo xa a pornografía ou contidos violentos, e algo así débenos preocupar, por desleixo e ignorancia dos adultos e do lexislador, unha xeración enteira criouse sen límites claros na Internet. Sen protección efectiva”.
Como a situación en si, a atribución de responsabilidades é igualmente complexa e “multicapa”. “Hai varios estratos para definir quen é o responsable de chegar a un contexto de desprotección como este para os menores. Primeiro, hai unha responsabilidade familiar, onde os proxenitores deben verificar que fan os seus fillos, acompañalos no seu uso da Internet, orientalos e educalos no uso da tecnoloxía”.
Para Salgado, logo atópase “unha responsabilidade pública e corporativa, empezando polas propias plataformas que se nutriron de nenos e adolescentes: saben que hai menores utilizando as súas aplicacións e invisten os seus recursos en deseñar interfaces para que sexan o máis aditivas posibles, para xerar un consumo o máis intensivo posible de redes sociais. Non hai algoritmos que contrarresten este comportamento tan pouco ético e protexan ao menor de idade”.
E a estes dous niveis súmaselle a “responsabilidade lexislativa: obrigas que non se desenvolveron debidamente ou non se impuxeron por parte das institucións ata leste mesmo 2025. É agora cando vemos que a Unión Europea materializou unha gran normativa dixital con sancións multimillonarias, como a DSA, o regulamento IA, a Lei de Mercados Dixitais…”, enumera o avogado.
Para o bufete de avogados coruñés, a aplicación do que na UE chamouse miniwallet ou Carteira Europea de Identidade Dixital sería a principal medida centrada en resolver a situación actual dos menores e tamén liquidar a prestación de datos de maneira desmedida ás corporacións privadas na Internet. Viría para substituír á carteira física que aglutina os documentos de identificación, pero sobre todo para protexer aos usuarios na súa navegación. Contextualízao Víctor Salgado como unha ferramenta versátil polas súas “tres capas de identificación, en función do tipo de datos que se requira. Unha primeira capa di única e exclusivamente se es maior ou menor de idade; unha segunda capa expón o teu nome completo e a túa fotografía, e a terceira mostra todos os datos que podemos ter no DNI”. Cunha carteira dixital así, a páxina web pediría a validación da idade utilizando esta ferramenta previamente instalada no dispositivo tecnolóxico, e mostrando unicamente o dato que se solicita.
É esta unha “medida clave” baixo a perspectiva de Salgado, “e podería axudar a marcar o comezo dunha esixencia colectiva: ter plataformas tecnolóxicas o máis éticas e legais posibles, comprometidas a controlar o acceso a contidos violentos ou pornográficos e a promover unha maior alfabetización dixital da nosa sociedade. E tampouco podemos ignorar este problema; se desatendemos aos nosos menores, poñemos a semente dun mundo futuro no que a ningún de nós gustaríanos vivir”, conclúe.