Imaxin presenta a ferramenta Carvalho, tradutor inglés-galego con tecnoloxía estatística

Non é casualidade que os compañeiros de Imaxin homenaxeen a Ricardo Carvalho Calero, unha das máximas figuras do reintegracionismo (que defende a recuperación do que moito que temos en común galegos e portugueses), para sacar adiante o seu novo proxecto de tradución. Tampouco é casual que o seu nome, Carvalho, faga referencia tamén a un dos grandes símbolos da identidade galega, neste caso medioambiental, que semella ir apagándose de a pouco por mor de xa sabemos que e de que maneira. Imaxin, que entre outras cousas é responsable do Opentrad (ferramenta usada xa por milleiros de internautas) presentou esta mañá no Centro ON de Santiago unha achega tecnolóxica que sae de si mesma, do plano dixital, para meterse de cheo no eido da cultura e no que ten relación co medio. Máis polo miúdo, Carvalho é un sistema de tradución estatística de código aberto e sustentable entre inglés e galego. O proxecto, inserido en Opentrad, ábrese á colaboración directa cos internautas a través de dúas liñas que son continuación unha da outra.
A axuda consistiría en enriquecer o tradutor estatístico con novas palabras e, a raíz diso, contribuír á plantación de especies autóctonas por toda a nosa xeografía.
A máis Carvalho, máis carballos.
O xermolo do proxecto está no desenvolvemento final de outro previo, concretamente do Opentrad. Segundo nos contou José Ramon Pichel, director da área de I+D, hai unha realidade que cómpre ter en conta: Opentrad, o sistema aberto de tradución automática de Imaxin, chegou a un tope de calidade lingüística. A partir de aí, abriuse unha liña de tradución automática que, casualmente (isto descubrise despois) foi a mesma que seguiu o buscador Google. Esta liña partiu do alicerce de que para a posta en marcha dun novo tradutor de inglés e de galego non existían corpus paralelos entre as linguas que fosen grandes de abondo. “Non había material”, contan, polo que se apostou polas teorías de senlleiros romanistas e por botar man dos corpus de portugués e inglés a través das actas do Parlamento Europeo, un material libremente dispoñible. Con esta materia prima, e procedéndose a adaptar os termos portugueses ao galego, chegouse a “un resultado espectacular dende o punto de vista da calidade dos resultados obtidos”, sinalan dende Imaxin.
Nalgún destes puntos é cando se descubriu que Google seguira un vieiro semellante, pero con diferenzas a ter en conta, como por exemplo o feito de que a ferramenta do buscador non sexa quen de diferenciar de xeito claro entre galego e portugués. Google, que ten máis corpus e unhas máquinas de tradución máis potentes, perde terreo ante Carvalho no que atinxe á adaptación dunha lingua a outra de textos técnicos.
“A conclusión”, engaden dende Imaxin, “é que grazas á lusofonía o galego pode acceder a ferramentas lingüístico-informáticas ata agora inconcibibles”. En termos máis concretos, o traballo despregado serviu para ofrecerlle á comunidade internauta o primeiro tradutor automático e estatístico inglés-galego en código aberto, o que entre outras cousas implica (pois no eido do desenvolvemento tecnolóxico nada ten un fin real) a apertura de novas portas para máis ferramentas e linguas. O proxecto é froito do seu tempo: xorde dun punto da nosa historia en que se rexistra un nivel alto de sentido común no aproveitamento dos servizos en liña dispoñibles, e isto reflíctese en parte no afianzamento do traballo colectivo. “Trátase dun prototipo que se pode mellorar”, din, “e sobre todo coa xente contribuíndo con máis traducións de inglés-portugués”. Neste senso, é ben probable que dende Imaxin estean a discorrer unha nova tendencia web: a tradución 2.0.
Con todo, e tal e como se amosou cun exemplo concreto de tradución do inglés ao galego, o recurso xa dá resultados ben aceptables. “A idea é que se entenda o texto”, aclarou José Ramon, non se pretende algo perfecto pero si un texto ben comprensible. “Temos que pensar que o carbón non é o galego, que a materia prima é portuguesa”, engadiu. A medida que se engadan termos e se amplíe a variedade dos textos incluídos (pasando dos modelos técnicos que se impoñen arestora a raíz das devanditas actas a abranguer todo tipo de linguaxes), os resultados serán aínda mellores.
Como dixemos, Carvalho é un tradutor estatístico e, como tal, achega o factor humano que lle falta aos de outra índole. Porén, apuntan os rapaces de Imaxin, pérdese un aquel de homoxeneidade no resultado, habendo partes moi ben traducidas e outras non tanto. O obxectivo é chegar a unha hibridación que recolla as vantaxes de uns e de outros.
Para máis información sobre Carvalho, cómpre visitar carvalho.imaxin.com, onde se dá conta da natureza e das vantaxes da ferramenta a través dunha boa serie de textos e de vídeos ilustrativos. Neste intre, o recurso está dispoñible para pasar textos dunha lingua a outra, pero aínda non se pode botar man del para a súa aplicación en páxinas web.
No acto de presentación celebrado en Santiago participaron José Ramon Pichel, Paulo Malvar (responsable de Produto e un dos desenvolvedores de Carvalho) e máis Diego Vázquez (director de Márketing de Imaxin).