Meta non terá que desprenderse de Instagram e WhatsApp

O maxistrado Jeb Boasberg

O Tribunal de Distrito de Columbia ditou unha resolución clave no caso que desde 2020 enfrontaba á Comisión Federal de Comercio (FTC) con Meta pola presunta monopolización do mercado de redes sociais persoais. O maxistrado James E. Boasberg concluíu que a FTC non acreditou que Meta manteña na actualidade poder de monopolio, polo que ordena ditar sentenza favorable á compañía.
A decisión chega tras cinco anos de litixio, unha longa fase de descubrimento e un xuízo de seis semanas no que declararon directivos das principais plataformas e diversos expertos. A FTC sostivo que Facebook, Instagram, Snapchat e MeWe operan nun mercado específico de rede social persoal, no que Meta sería dominante e no que tería reforzado ilegalmente a súa posición mediante ás compras de Instagram e WhatsApp. A tese do organismo regulador é que Meta mantivo o seu suposto monopolio mediante adquisicións destinadas a eliminar rivais potenciais.
O xuíz considera, porén, que esa definición de mercado xa non se axusta á realidade. A resolución subliña que o ecosistema dixital cambiou radicalmente desde que o caso foi presentado e que TikTok e YouTube se converteron en substitutos directos de Facebook e Instagram, polo que deben formar parte do mesmo mercado relevante. Segundo a análise do tribunal, a entrada e o rápido crecemento de TikTok supuxeron unha perda notable de uso nas aplicacións de Meta e alteraron de maneira decisiva o equilibrio competitivo.
O maxistrado destaca que, cando se incorpora TikTok (e tamén YouTube) á análise de mercado, a cota de tempo empregado polos usuarios nas plataformas de Meta sitúase moi lonxe dos niveis necesarios para considerar a existencia de poder de monopolio. A sentenza recolle que «Meta non mantén ningún monopolio no mercado relevante» e que, mesmo no escenario máis restritivo para a compañía, a súa participación caería por debaixo dos limiares que a xurisprudencia acepta para inferir poder de monopolio.
O tribunal tamén rexeita as tentativas da FTC de basear a súa acusación en condutas pasadas. Recorda que a sección 13(b) da FTC Act só permite solicitar medidas cautelares ou permanentes fronte a violacións actuais ou inminentes, non respecto de actuacións históricas xa superadas. Como indica o fallo: « a Comisión pode presentar unha demanda […] para impedir ese acto ou práctica», o que obriga a demostrar un incumprimento presente do dereito da competencia, algo que a FTC non conseguiu probar.
A resolución dedica unha parte extensa a analizar tanto probas directas como indirectas de poder de mercado. Neste sentido, conclúe que os usuarios redistribúen o seu tempo de uso entre Facebook, Instagram, TikTok e YouTube en función da oferta de contidos e das innovacións de cada plataforma, o que evidencia unha competencia activa e unha elevada substituibilidade entre servizos. A sentenza subliña que «cando usan menos Facebook ou Instagram, os consumidores recorren de forma desproporcionada a TikTok e YouTube», confirmando que estas aplicacións limitan a capacidade de Meta para actuar como monopolio.
A decisión representa un revés de gran calado para a FTC, que fixera desta causa un dos piares da súa estratexia contra as grandes tecnolóxicas. O tribunal recoñece que pode ter existido nun pasado recente un mercado máis acoutado no que Facebook gozase de posición dominante, pero conclúe que hoxe ese escenario desapareceu pola evolución das aplicacións, pola converxencia funcional entre plataformas e polo forte impulso competitivo de TikTok e YouTube.
Cómpre salientar que esta causa realizouse dentro do marco estadounidense, onde WhatsApp apenas conta con usuarios activos, polo que Meta estaría lonxe de ter unha posición dominante nas comunicacións persoais (algo que si podería acontecer en mercados como o español).
Tamén é interesante que Meta, como argumento na súa defensa, sostén que as súas plataformas sociais xa non se empregan para relacionarse con amigos e familiares como acontecía hai anos, senón que o seu uso é máis pasivo, predominando o consumo en formato de Reels, deixando así claro que, no contexto actual, está lonxe de ser un monopolio, e estaría a enfrontarse a unha competencia salvaxe con TikTok.